Ampilifikatör Nedir?

[ozan]

Ampilifikatör kısaca ses kaynağından çıkan sesi aynı zamanda elektrik beslemesi yaptığı hoparlörlere ulaştırarak sesin sürekli yüksek seviyede kalmasını sağlayan güzide bir cihazdır.

Bir kaç çeşiti bulunur.

Çıkış katı yapısına göre amplifikatör sınıflandırmaları şu şekildedir:

• Sınıf A: Çıkış katında devamlı akım bulunur. Bu nedenle çok elektrik harcar. Buna karşılık en saf sese sahip oldukları düşünülür. Sesteki bozulma teorik olarak en alt seviyededir

• Sınıf B: Çıkış elemanları işlemleri sıra ile yapar. Önce eksi, sonra artı yüklü sinyalleri işlenir. Bu işlem günümüz teknolojisi ile yeterince hızlı yapılamadığından pek kullanılmamaktadır.

• Sınıf AB: Çıkış elemanları sinyallerin sadece yarıdan fazlasını işler. Çıkış elemanları Sınıf A'daki gibi tamamen akımla kaplı değildir. Bu sayede Sınıf A'nın dezavantajları ortadan kaldırılmış olur. En çok kullanılan sınıftır.

• Sınıf C: Daha çok radyo frekans işlenmesi ile ilintilidir. İşleme belirli sinyal parçacıklarını kapsar.

• Sınıf D: Şu an ki teknoloji ile üretilemeyen fakat çalışma mantığı olarak B sınıfının oldukça hızlandırılmış teorik bir versiyonudur.

• Sınıf E: Kare yapılı dalga boylarını güçlendirilir. Sadece özel kontrol cihazlarında kullanılmaktadır.

Bunlar haricinde F, G, H sınıfları gibi yeni tasarımlar da bulunmaktadır. Yukarıdaki ana sınıfların beraberce kullanılmasına dayanırlar. Neredeyse her firmanın farklı çözümleri bulunmaktadır.

[ozan]

temel de olsa hoparlor verimi, dinleme mesafesi ve dinleme siddetine bagli olarak hoparlore verilmesi gerekli minimum gucu gosteren bir hazir formule de sahip. Genel prensipler olarak sesin decibel seviyesini 3db artirmak icin gerekli watt i 2 katina cikarmak yani logaritmik artis ve yine dinleme mesafesinin 2 katina cikmasi durumunda ses siddetinin 6db azalmasi vs gibi faktorleri sayabiliriz. Bu durumda sayet 8ohm 95db de 100w gerektiren bir noktada isek, hoparlore esit mesafede sesin siddetini sadece 3 db artirmak icin yani 98db ye gelmek icin 200w, 101db e gelmek icin 400w, 104db e gelmek icin ise 800w guc gerekecektir. Ayni noktada 4ohm icin bu degerlerin 2 ye katlanmasi gerekir.

Bir diger dikkat edilmesi gereken nokta ise, hoparlorun frekansa gore ic empedansinin ve faz degerlerinin degisimleridir. Nominal empedansi 8 ohm olan bir hoparlorun ornegin 150hz-1000hz arasi birden ic verimi 2.5-3 ohm arasina inebilir ve faz degeri cok buyuk hareketlilik gosterebilir, tum bunlar hoparlor-amfi uyum hesabinda sadece hoparlorun db verimligine bakarak hesap yapmanin cok otesindedir.

Diger bir nokta muzikal pasajlardaki ses sidddetindeki ani inis cikislardir, genelde testler sabit bir frekansta hoparlorun uzerindeki etkileri uzerine yapilmaktadir ama gercekte dinlenilen muzikte anlik pekcok yukselme ve alcalma mevcuttur, bu durum anlik olarak amfinin gerekli akimi ve gucu iletmesi durumu da dogurur ve amfinin sadece watt uzerinden etiketlenen guc degerine degil ayni zamanda ek guc rezervi degerlerine de bakilmalidir. Bu deger genelde joule cinsinden ifade edilir.

Yine hoparlorun empedans degisimine bagli olarak amfinin akim gonderebilmesindeki akiskanligi gosteren bir tablo da 8/4/2 ohm degerlerinde amfinin cikis gucunun nasil degistigidir. Ornegin, 16-8-4ohm cikislarda 200w guc ureten bir lambali amfi, yada 8ohm da 200w, 4 ohm da 300w verebilen bir SS amfi ile 8ohm da 200w, 4 ohm da 400w, 2 ohm da 800w veren bir SS amfi ayni hoparlor uzerinde farkli sonuclar verecektir.

Bir baska husus, clippingdir yani amfinin gucu belli bir guc degerinden sonra artirmaya basladigi noktadan itibaren THD in cok buyuk bir artis gosterdigi ve ses kalitesini olumsuz etkilemeye yani amfiyi tekletmeye baslamasidir. Amfinin guc degerleri ne kadar buyuk olursa ani bir guc ve akim talebini bir o kadar rahat karsilar, tersi durumunda da bir o kadar zorlanir.

Amfide gucle ilgili bir husus da damping faktorudur, bir cesit hoparloru kontrol etme faktorudur, bu deger de son yillarda SS amfi ureticileri tarafindan sulandirilmis ve reklam malzemesi olarak da kullanilmaya baslanmistir. Sizin orneginizde oldugu gibi 7-8w SET amfideki df bir yada iki elin parmagini gecmez ama bir SS amfide 50-60 dan tutun da 1000 e kadar cikabilir. En guclu lambali amfilerde dahi bu faktor bildigim kadari ile 30-40 civarindan yukarida degil.

Amfilerdeki guc faktoru ile ilgili ikisi de 150km/saat hizla giden ancak birisinde 1.6lt 100 beygir motor olan bir aile otomobili ile digeri 5.0lt 8 silindir motoru olan bir spor arabanin icindeki komfora benzetme yapabiliriz. Bir tanesinde kesinlikle arabanin zorlandigini ve hizli gittiginiz izlenimini almaniza ragmen spor aracta hiz gostergesine baktiginizda ancak bu hizla gittginizi gorur ve hayrete dusersiniz. Araclar sabit vaziyette iken 100km ye cikmak istediginizde ilk arac ornegin 12sn de bu hiza ulasirken diger arac 12sn de 200km yi ibresinde gormektedir. Amfilere donecek olursak daha fazla guc, muzikal enformasyonun hoparlore daha eksiksiz ve daha kontrollu iletilmesi ve hoparlorun dizaynindan kaynaklanan ozelliklerine daha yakin calismasini saglar, dolayisi ile ayni decibelde bile dinlesek cogunlukla daha akici, daha uc boyutlu daha huzurlu bir dinleti aliriz (amfinin 1. wattinin dogru olmasi sarti ile, 1. watt dogru degilse, napayim kalan 699 watti!)

Kisacasi, 700w lik bir amfinin yetersiz gelecegi hoparlor-amfi ve dinleme siddeti, dinleme mesafesi olasiliklari olabilecegi gibi 8-10w lik bir SET amfi ile son derece guzel uyum saglayacak olan hoparlor ve dinleme siddeti, dinleme mesafesi kombinasyonlari da mevcuttur. Burada bilinmesi gereken, bazi kavramlarinin birbirine karistirilmamasi ve birbirine uygun olacak sekilde dogru hoparlor-amfi secilmesidir.


kaynak: nonamehifi